Thema

De leefomgeving, wat is er aan de hand en wat moet er gebeuren?

Een duurzaam gebruik van ons landelijk gebied

Leeuwarden moet samen met de provincie Fryslân doorgaan op weg naar een landelijk gebied, waarin rekening wordt gehouden met natuurwaarden, circulaire agrarische bedrijfsvoering, gezondheid (bodem-, lucht- en waterkwaliteit) en biodiversiteit. Dit vraagt om de juiste afstemming tussen verschillende functies.

Kwaliteit van stad en land

Nieuwe ontwikkelingen  moeten met behoud van ruimtelijke waarden worden ingepast in de stad en ons landelijk gebied. Bij voorkeur wordt kwaliteit toegevoegd aan de omgeving. Tegelijkertijd willen we onze uiterste best doen om de energieproductie zoveel mogelijk in bebouwd gebied te realiseren.

Positieve gezondheid

We zorgen voor een goede omgevingskwaliteit van lucht, water en bodem,  de aanwezigheid van groen en water in de leefomgeving en nodigen uit tot bewegen. We werken aan een gezond leefmilieu voor mensen, flora en fauna.

Opgaven:

Grondgebruik

Een flink deel van het grondoppervlak van de gemeente Leeuwarden bestaat uit grasland en boerenbedrijven met koeien (bijna 62 %; in heel Friesland is dat gemiddeld 58 %). Intensieve veeteelt (met grote stallen en weinig of geen grond) komt in de gemeente vrijwel niet voor. Leeuwarden telt ongeveer 280 agrarische bedrijven. Ze zijn gemiddeld 50 hectare groot. Ook in en direct rondom gebieden waar de natuur een belangrijke rol speelt, zijn er boerenbedrijven (zoals in het veenweidegebied). Als we kijken naar het landelijk en het provinciaal beleid, dan zien we plannen voor een omschakeling naar circulaire landbouw, met aandacht voor natuur, met aandacht voor lokale voedselproductie en met aandacht voor een betere positie voor de boer in de keten van productie tot verkoop. 

Landschapskwaliteit, cultuurhistorie en natuurgebieden

Ons landschap heeft veel kwaliteit. Het open gebied van de voormalige Middelzee doorsnijdt de gemeente van noord naar zuid, aan weerszijden liggen de kwelderwallen, waar de bebouwing zich concentreerde. Doordat mensen in de loop van de tijd op een andere manier gingen werken, reizen en leven, kwamen er nieuwe lijnen in het landschap: wegen, spoorlijnen, kanalen, hoogspanningsmasten, nieuwe stads- en dorpsuitbreiding. Het landschap vernieuwt zich dus continu en ook nieuwe functies zoals bijvoorbeeld de vormen van energie-opwekking zal voor een verandering zorgen. Op een aantal gebieden binnen Leeuwarden zoals de Grote Wielen, de Alde Feanen en de Himpensermarpolder zijn we extra zuinig vanwege de natuurlijke of cultuurhistorische waarde. Deze combinatie van cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten zorgde er onder meer voor dat Leeuwarden / Friesland in 2018 door Lonely Planet is aangewezen als Europese toeristische topbestemming.

Gezonde leefomgeving en biodiversiteit 

Voortdurende aandacht blijft nodig voor ons water en onze bodem vanwege de gevolgen van bemesting, gifgebruik, verlaging van het grondwaterpeil, oxidatie en inklinking. Dat zorgt voor een sterke achteruitgang in biodiversiteit, vooral in agrarisch gebied. We merken dat door de afname van het aantal weidevogels. Aandacht voor de kwaliteit van ons water en onze bodem vinden we daarom een belangrijke opgave. Maar dat geldt ook voor het vergroten van het wateroppervlak in onze gemeente. Of eigenlijk: de plekken waar water naar toe kan als het erg hard regent. Alles wijst erop dat we daar (nog) vaker mee te maken krijgen. Dat geldt in de stad met zijn bebouwing, maar ook op het platteland. Voor sloten en open water gaat het niet alleen om het oppervlak, maar ook hoe hoog het water daar kan staan. En wat fijn is: water en groen zorgen er in bebouwd gebied voor dat de boel niet teveel opwarmt en helpt daardoor hittestress voorkomen. Wij zoeken nieuwe manieren om met de omgeving en het landschap om te gaan, met oog voor de kwaliteit van het water en de bodem en met oog voor biodiversiteit. Een gebiedsontwikkeling als het project Greidhoeke Plus (met daarbinnen gebiedsontwikkelingen als b.v. Leechlân en Skrok en Skrins) is daarvan een mooi voorbeeld. 

Energietransitie

Wat is de energietransitie? We gaan er vanuit dat Leeuwarden (en de hele wereld) zich in de nabije toekomst zal moeten redden met veel minder aardgas en aardolie. We zullen onze behoefte aan energie uit andere bronnen moeten halen. Dat wordt uitgewerkt in de Friese Regionale Energie Strategie en in de Warmtevisie Leeuwarden. Om genoeg zonne-energie op te wekken voor Leeuwarden is tot 2030 ongeveer 170-250 ha nodig. Als we dat voor elkaar krijgen is er waarschijnlijk tot 2030 geen grote uitbreiding van het aantal windmolens nodig. We willen wel graag windprojecten de ruimte geven die draagvlak hebben bij de lokale bevolking. Binnen de gemeente Leeuwarden zijn er ook goede mogelijkheden voor geothermie. De energietransitie focust zich niet alleen op het landelijk gebied, maar ook op (bestaand) bebouwd gebied. In stappen zullen gebouwen en woningen op grote schaal gerenoveerd, geïsoleerd en aangepast (aan de nieuwe vormen van energie) moeten worden. Al die maatregelen moeten wel voor alle bewoners en gebruikers haalbaar en betaalbaar zijn. In het landschap en in de openbare ruimte zal de energietransitie duidelijk te merken zijn. We zoeken daar naar een goede balans tussen de kwaliteit van groen en water, en energiemaatregelen.